مصطفى النوراني الاردبيلي

407

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

هر نيم ساعت يك بار از اين دارو به بيمار بدهند . « 1 » در خانواده گياهى adiantum venustum , filices را پرسياوشان مبارك ، هستراج گفته‌اند كه در موضوع پرسياوشان ذكر شده است . دارويى كه از آن تهيه مىشود به نام iskulukandrium نوشته شده است كه براى معالجه بزرگى طحال استعمال مىشود . آن را mule rlant نيز گفته‌اند ، آن را سنگ شكن معالج يرقان و بازكننده مجارى ادرار گفته‌اند و استعمال آن براى خانمها ممنوع است چون ايجاد نازايى مىكند . « 2 » در همين موضوع و از اين خانواده actinopteris بنام dichotoma و به هندى به نام مورپتكهى نوشته است راجع به اين نوع فقط atkinsovr گفته كه براى كشتن كرم شكم و خارج كردن آن استعمال مىشود . اين دارو از نوع polypodlaceous fern و از خانواده asplenieae مىباشد . در كتاب لاثانى لغات الأدويه اسامى هر سه نوع را مخلوط كرده ، ولى معلوم شده كه همين نوع كه در بحث آن هستيم سرخس يا male fern مىباشد كه عموما براى كشتن كرم معده استعمال مىشود . « 1 » خواص آن : خواص آن مفتح و محلل نفخ و مجفف ، مفرح ، دافع قمل مسهل اقسام كرم شكم خوردن آن با عسل مخرج ماء اصفر و مانع حمل و مسقط جنين جهت خفقان عسر العلاج نقرس و درد مفاصل براى درمان آن نافع است و براى رفع كوفتگى اعضا مفيد است . جهت زخمهاى رطبه با الكل جهت اخراج حب القرح و جنين رفع كرم دراز معده ضماد آن بر هر عضوى موجب اخراج فضول خوب است . « 2 » سرخس ( گيل‌دارو ) طبعش گرم و خشك است .

--> ( 1 ) - دكتر اعوان ص 400 ( 2 ) - فارماكوگرافيا ، ج 3 ، ص 625 . ( 1 ) - همان ، ج 3 ، ص 627 . ( 2 ) - قرابادين كبير ، ص 240 .